‘Onherstelbare vertrouwensbreuk’ leidt tot val college De Fryske Marren

JOURE - FNP wethouders Durk Durksz en Durk Stoker hebben hun positie in het politieke landschap van De Fryske Marren op moeten geven. Dit is gebleken na een speciale ingelaste vergadering van de gemeenteraad. Coalitiegenoten CDA en VVD dienden een motie van wantrouwen in richting de twee politici. De motie werd door 18 van de 29 aanwezige raadsleden gesteund.

De motie kwam voort uit onvrede over de tegenstem van de FNP aangaande de zandwinning. Het feit dat de FNP zonder overleg en samenwerking het standpunt over de zandwinning in het IJsselmeer aanpaste, leidde tot een grote vertrouwensbreuk in de coalitie. Deze breuk komen de betrokken partijen niet meer te boven, aldus de CDA en VVD.

Gebrek aan communicatie

“Wij dienen een motie in. Wij zeggen het vertrouwen op in de FNP,” zo stelde fractievoorzitter Van Zanden van het CDA. De partij is niet blij met het gebrek aan communicatie over de veranderde gedachte van de FNP over de zandwinning. Meningen mogen uiteenlopen, maar dan moet wel in overleg een consensus gevonden worden. Een coalitie dient altijd samen te werken, zo stelden de partijen. ‘Zonder overleg van standpunt veranderen, zorgt voor een onwerkbare situatie. Het huidige bestuur kan niet meer functioneren en doorgaan. Door het opzeggen van het vertrouwen in de FNP, is er geen continuering van bestuur. Dat betekent dus ook dat de wethouders op moeten stappen.”

Geen kwestie van standpunt, maar van principes

“Het gaat bij de VVD niet om het standpunt zelf, want een partij mag van mening veranderen,” zo begon partijvoorzitter Storms zijn betoog. “Maar als je als coalitiepartij belooft om elkaar vast te houden, hebben ze daar een ander beeld bij dan de VVD. Het heet wel een coalitie, maar dat is het niet. Het raakt ons diep dat het zover is gekomen.” De wethouders werden niet op persoonlijke titel afgerekend, maar op de werkwijze van hun partij. De VVD nam het de FNP uiterst kwalijk dat zij op eigen houtje de beslissing over de zandwinning namen. Het vertrouwen in de samenwerking met de FNP had een grote breuk opgelopen. Een breuk die niet meer hersteld kan worden, zo bleek tijdens de vergadering.

“Wij zijn deze vergadering gestart, maar eigenlijk is de aanleiding niet goed. Deze vergadering kent geen winnaars, alleen maar verliezers,” zo vulde Van Zanden zijn coalitiegenoot aan. “Het CDA wil vooruit, snel en zorgvuldig over naar een nieuwe coalitie. Wij hebben geen vertrouwen meer in de FNP en de wethouders van die partij moeten zich terugtrekken uit college,” stelde de politicus.

Wethouders staan los van politieke kleur

De FNP nam het op voor haar wethouders. Hun verweer was voornamelijk gefundeerd op het principe van het ‘duale systeem’. Dit houdt in dat wethouders na hun beëindiging los staan van politieke partij en kleur. Zij worden aangesteld door de raad om als wethouder in het college te dienen. Hiermee distantiëren wethouders zij zich van hun politieke partij. Dit stelsel is in 2002 ingevoerd, maar zorgt nog wel voor de nodige verwarring.

‘Jullie stelden mij aan, jullie stemmen mij dan ook maar weg’

In een laatste verweer beriep Stoker zich eveneens op dit duale systeem. “Twee maanden geleden, tijdens mijn benoeming, zaten wij hier als voltallige raad ook. Toen was er het volste vertrouwen van diezelfde raad in mijn benoeming,” zo beargumenteerde de strijdlustige FNP’er. “Op het moment dat ik wethouder werd, voelde ik mij niet meer lid van het FNP, maar van het college. Ik was onderdeel van het college en hield me bezig met de besluiten die genomen waren en werden genomen. Ik voelde mij geen lid meer van de FNP. Ik ben gewoon wethouder. Dat is ook de reden dat het heel lastig om als wethouder op te houden.” Vervolgens richtte Stoker zich tot de raad: “Jullie stelden mij toen vol vertrouwen aan, dan stemmen jullie me nu ook maar weg.”

We hebben te maken met een goed functionerend team,” zo vulde FNP-fractievoorzitter Volbeda aan. De politicus is de laatste tijd veelvuldig in het nieuws geweest en schaarde zich volledig achter de wethouders. “Het zijn de juiste mensen op de juiste positie. Zij hebben geen fouten gemaakt!” De conclusie van de partij was dan ook duidelijk en voor de hand liggend: “De FNP vraagt haar wethouders niet om zich terug te trekken. Als er gestemd wordt door de raad over het indienen van hun ontslag, dan zal dat maar.” De motie werd uiteindelijk gesteund door Groenlinks, D66 en PvdA.

Verre van gewoon

De politieke situatie in De Fryske Marren is verre van gewoon te noemen. Sinds het protest tegen de zandwinning in het IJsselmeer enkele maanden geleden aanzwengelde, is het nooit meer rustig geworden in het gemeentehuis van Joure. Vorige week besloot de FNP tegen de zandwinning te stemmen. Volgens De Vries van de FNP was dit een weloverwogen besluit: “De media doet laten geloven dat wij hebben tegengestemd om de maatschappelijke druk. Dat is niet zo. Wij hebben een weloverwogen besluit genomen. Wij staan achter ons besluit.”

Roelof Bos is verkenner

Hiermee was de zandwinning van de baan, maar de politieke onrust allerminst. De tegenstem leidde uiteindelijk dus tot het gedwongen vertrek van wethouders Durk Durksz en Durk Stoker. Met hun vertrek laten zij een politiek vacuüm achter in De Fryske Marren. Hoe deze leegte wordt opgevuld, zal de toekomst uitwijzen. Oud-wethouder en CDA-politicus Roelof Bos vervult de komende periode de rol van verkenner in een zoektocht naar een nieuwe coalitie.

Willem Vermeltfoort