Museumbezoek ‘het perfecte uitstapje in coronatijd’

SNEEK/IJLST Nu reizen sterk wordt afgeraden door het kabinet, kunnen Friese musea steun uit de buurt goed gebruiken. Zij slaken met Museumfederatie Fryslân de noodkreet. Een museumbezoek is volgens hen 'het perfecte uitstapje in coronatijd'. Het Fries Scheepvaart Museum, het Nationaal Modelspoor Museum en Houtstad IJlst garanderen een veilig bezoek. Ze zijn na twee weken verplichte sluiting weer open en beschikken over nieuwe, unieke stukken.

Houtstad IJlst: Vitrines vol houten eieren

Houtstad IJlst ging zaterdag weer open. Toen in maart de coronacrisis uitbrak, was dat behoorlijk schrikken, vertelt voorzitter van het museum Piet Hoogeveen. ,,Bijna alle vrijwilligers zijn rond de zeventig. We moesten wel dicht. Gelukkig zette Stichting IJlst 750 een actie op. Binnen twee weken hadden we er 25 jonge vrijwilligers bij en konden we open." Hoogeveen is blij dat hij nu weer een leuk uitje kan aanbieden. ,,De mensen lopen met de ziel onder hun arm."

Een van de trekpleisters is het gereedschap en speelgoed van Nooitgedagt. Over de firma verscheen dit najaar een kloek naslagwerk. ,,Maar er is bij ons meer dan Nooitgedagt", aldus Hoogeveen. ,,Wij vertellen een breed verhaal over hout en wat je er allemaal mee kunt maken."

Houtstad IJlst bezit sinds een paar weken een indrukwekkende verzameling houten eieren met eierdopje. Zaterdag waren ze voor het eerst te zien. Het zijn er ruim tweehonderd. Van elke houtsoort is er wel een. Hoogeveen: ,,Ze zijn gemaakt door Aart de Graaf uit Alkmaar, een metaalbewerker die na zijn pensioen aan de slag ging met zijn grote hobby: hout. Nu meneer De Graaf en zijn vrouw zijn overleden, hebben hun zoons ons de collectie aangeboden. Er zitten heel exotische houtsoorten tussen. Mede dankzij een zoon die in Suriname heeft gewerkt. Meneer De Graaf heeft ook prachtige houten miniaturen met metalen elementen gemaakt, die ook te zien zijn. Zoals een haringkar, wasmachine en - heel toepasselijk - een houtzaagmolen. Zelfs het binnenwerk zit erin. Wat een vakmanschap!" Gelukkig zijn alle eieren ook goed gedocumenteerd, aldus Hoogeveen. ,,Want bij de bezorging viel er een vitrine met eieren om. Alles lag door elkaar. De vrijwilligers hebben dankzij de nauwkeurige beschrijving de eieren weer geordend. Een monnikenwerk."

Bij Houtstad zijn ook maquettes van het 11 Fountains-project en een expositie van houten sculpturen, gemaakt door cursisten van beeldhouwster Floor van der Leun uit Workum, te bewonderen. Ook de antieke werkplaats tjokvol gereedschap uit de jaren twintig is een bezoek waard, zegt Hoogeveen. ,,Het gaat steeds meer leven dankzij onze vrijwilliger en timmerman Symen Dijkstra. We krijgen regelmatig schenkingen. Omdat goed gereedschap een tweede leven verdient, verkopen we het nodige aan bezoekers. Daarbij veel van Nooitgedagt."

Houtstad IJlst, naast houtzaagmolen De Rat, is op zaterdag- en zondagmiddag geopend. Aanmelden is niet nodig. Er kunnen tot veertig bezoekers rondkijken, maar die aantallen worden niet verwacht. Verder is er een looproute en zijn mondkapjes vanaf 1 december verplicht.

'Coronaspeurtocht', De Ploeg en Sneker historie in Fries Scheepvaart Musem

Corona heeft het educatieteam van het Fries Scheepvaart Museum op het idee gebracht van de Ziek, Zwak & Misselijk-route. Diverse ziekten die vroeger op schepen voorkwamen, passeren de revue. ,,Er zijn drie moeilijkheidsniveaus en de route is tevens leuk voor volwassenen”, vertelt museum- en marketingcoördinator Arjanne Nijp. ,,Hij is ook coronaproof, want je hoeft niks aan te raken. De route loopt door het hele museum, dat prachtig versierd is in kerstsfeer.”

Een verborgen schat in het museum zal voor best veel mensen de collectie over Sneek en de Zuidwesthoek zijn, vermoedt Nijp. ,,Onze naam doet het misschien niet vermoeden, maar je vindt bij ons alles over de historie van Sneek - en zeker niet alleen wat betreft de scheepvaart. Je leert over de geschiedenis van de Waterpoort en kunt prachtige maquettes van vroeger bekijken. Ook zijn er weer stadswandelingen met een gids mogelijk. Er kunnen maximaal drie personen mee.”

Nieuw is de tijdelijke expositie van kunstenaars uit de Groningse kunstkring De Ploeg. Zij hebben zich laten inspireren door het Friese water. Het plan om buiten de provincie te exposeren, ontstond in 2018 toen de stroming zijn honderdste verjaardag vierde. Een aantal kunstenaars voer afgelopen zomer mee op een skûtsje. Anderen gebruikten jeugdherinneringen als inspiratiebron. ,,Achttien kunstenaars hebben een of meerdere werken gemaakt”, vertelt Nijp. ,,De collectie met zo’n veertig stukken is heel divers. Van schilderijen en tekeningen tot beeldhouwwerken; abstract of juist realistisch.”

Het museum opende vorige week donderdag na twee weken sluiting weer zijn deuren. Na het uitbreken van de coronacrisis was het al eens tien weken dicht. Nijp laat weten dat de voorbereidingen voor nieuwe exposities al zijn gestart. ,,Zo zie en hoor je vanaf 23 januari bij ons alles over de walvisvaart. Hoe een zeemonster waar op gejaagd werd voor levertraan en margarine nu een knuffeldier is dat je moet beschermen."

In verband met corona zijn de touchscreens momenteel niet te gebruiken. Het museumcafé is dicht. Mondkapjes zijn verplicht, net als online reserveren. ,,Er kunnen tot 75 mensen tegelijk in het museum”, aldus Nijp. ,,Er zijn geen looproutes. Het pand is groot genoeg en we hebben brede gangen. Het is hier heel veilig, dus kom gewoon eens langs.”

Nationaal Modelspoor Museum: Treinen in sfeervol winterlandschap

Afgelopen maandag was het aanpoten voor de vrijwilligers van het Nationaal Modelspoor Museum. Verspreid door het treinstation poetsten ze vele locomotieven en wagons. Een dag later moest alles picobello zijn voor de heropening. ,,De treinen konden na twee weken stilstand wel een onderhoudsbeurt gebruiken", legt directeur Jan Willem van Beek uit. ,,Hier en daar was er wat stof en een locomotief die droog loopt, heeft een beetje olie nodig. Je wilt geen gepiep en gekraak als je open bent." Van Beek moet het momenteel doen met veel minder vrijwilligers. ,,We hebben er ongeveer zeventig, maar een groot deel behoort tot de risicogroep en zit sinds maart thuis."

De ploeg haalt desondanks alles uit de kast om het jaar mooi af te sluiten. Letterlijk. De banen en museum zijn omgetoverd tot een winterlandschap met kerstbomen en sfeerverlichting. ,,We worden weer het lichtjesmuseum van het Noorden", aldus Van Beek. ,,Er rijden speciale sinterklaas- en kersttreinen. Alleraardigst is een open wagon met een Fries dweilorkestje en drie zangeresjes. Terwijl de trein langsrijdt, hoor je de liedjes."

Verder is er een vernieuwde speurtocht en worden komend weekeinde modelspoorartikelen verkocht op een beurs. Ook staan er bijzondere Lego-creaties opgesteld. Van Beek: ,,Het Festijn van Bouwsteentjes werd in de herfstvakantie door nieuwe coronaregels abrupt gestopt. Wij hadden een mooie collectie van Fred Vermeulen uit Tzum, met onder meer Amsterdamse grachtenpanden. Ze mogen van maker nog een poosje blijven. We hebben zelfs een nieuwe aanwinst: een Zaanse molen. Daarnaast is 'de Krokodil' te bewonderen, een unieke Lego-trein."

Het museum heeft allerlei coronamaatregelen genomen. Vanaf 13 jaar is een mondkapje verplicht, er zijn looproutes en maximaal kunnen er zestig bezoekers tegelijk binnen zijn. Aanmelden voor een tijdslot van twee uur kan via de website. ,,Maar dat is niet verplicht", aldus Van Beek. ,,Er is voldoende ruimte en de ervaring leert dat hier nooit zestig man tegelijk zijn. Je kunt altijd naar binnen."

Ook over het besturen van de treinen is in het 'knopjesmuseum' goed nagedacht. ,,Om ze in beweging te zetten, krijgen bezoekers een drukpotlood die wij na afloop ontsmetten. Het is geen doen om achter iedereen aan te lopen en de knopjes schoon te maken. Men vindt het potlood geweldig, mogelijk wordt het een blijvertje."