Anderhalve eeuw IIsclub Rept U; al 150 jaar gevoel voor traditie

UITWELLINGERGA De rollade van Gabe, het meten van de ijsdikte rond koffietijd en een oude aktetas van de penningmeester; Rept U barst van de tradities. De ijsclub van Top en Twel houdt ze ook graag in ere. Inmiddels alweer 150 jaar.

Dat er wat te vieren valt bij de ijsclub, zal geen automobilist op Nije Dyk en misschien zelfs wel de A7 zijn ontgaan. Een groot jubileumbord siert het weiland tussen Oppenhuizen en Uitwellingerga dat binnenkort weer onder water gezet wordt. Op dezelfde plek stond de houten creatie in 1995 ook al. Maker en oud-voorzitter Tjitte Bouwhuis (73) haalde hem onlangs weer uit de kast. Hij paste slechts het jaartal aan. ,,Ik heb hem nog wel wat hoger gemaakt, Tjitte", laat huidig voorzitter Cor van der Meer (68) hem weten in het clubgebouw. ,,Met planken van de kantine die Wybe Landman ooit zou bouwen. Ik vond ze hier nog op zolder."

Bouwhuis moet hard lachen. Want was het niet Wybe die in de jaren zeventig wel even een nieuwe koek en zopie voor Rept U ging maken? Het dreigde een loodzware constructie te worden. Toen het bestuur dit niet zo zag zitten, zei Wybe boos de ijsclub vaarwel. ,,Het was een beste kerel, maar af en toe ook een verschrikkelijke dwarsbongel", zegt Bouwhuis met pretoogjes.

Penningmeester Afke Kuindersma (47), inmiddels aangeschoven aan de houten tafel, geniet van de herinneringen die de mannen ophalen. Ze zet een zwarte aktetas op het hoogpolige tafelkleed. Het leren museumstuk gaat al decennia mee naar de jaarvergadering. ,,Gekregen van de vorige penningmeester."

Een oude stempel komt tevoorschijn. Daarna volgt een roestig blikje met papieren nummertjes voor de grote verloting tijdens de vergadering. Het zit al sinds mensenheugenis in de tas. ,,Ik houd enorm van onze tradities", zegt Kuindersma.

Jaarvergadering

Vanwege de coronamaatregelen stond Rept U vorige week niet uitgebreid stil bij het jubileum. Maar op de eerstvolgende jaarvergadering zal er ongetwijfeld een moment voor zijn. Een evenement boordevol tradities. Om te beginnen is de samenkomst altijd op de laatste maandagavond van november. Kuindersma: ,,Vroeger werden veel vergaderingen bij ijsclubs bij volle maan gehouden zodat de boeren dankzij het maanlicht de weg naar huis weer konden vinden."

De leden, momenteel bijna 450, krijgen steevast een uitnodiging in de bus. De zaal zit telkens weer vol. De notulen, uiteraard in het Fries, wijzen uit dat het dorpscafé van Uitwellingerga al een eeuw lang gastheer is. Een enkele uitzondering daargelaten. ,,We hebben een vaste structuur met dezelfde onderwerpen", vertelt Van der Meer. ,,Inhoudelijk duurt het nooit lang. Geen geëamel. Wordt er iemand voorgedragen voor het bestuur, dan klinkt er alleen applaus. We gaan kort door de bocht."

Heel wat meer tijd is er voor de gastspreker, vervolgt Van der Meer. ,,Veel bekende namen hebben hier een lezing gegeven, zoals Klasina Seinstra, Thialf-ijsmeester Beert Boomsma en schrijver Hylke Speerstra."

De uitgebreide verloting ontbreekt sinds 1913 niet. Lange tijd kon een set Friese doorlopers worden gewonnen. Bouwhuis: ,,Het was mooi als iemand ze kreeg die zelf geen schaatsen kon betalen. Maar anders zorgde de sociale druk er wel voor dat een winnaar de schaatsen aan een arm gezin gaf."

Maar het echte hoogtepunt is zonder meer de rollade. Een erfenis van de in 2004 overleden Gabe Rienstra. ,,Hij had jarenlang een rollade beschikbaar gesteld als prijs voor de verloting en liet in zijn testament opnemen dat Rept U nog zeker 35 jaar rollades kon kopen", aldus Kuindersma. ,,Gabe liet ons precies 485,65 euro na. Een geweldig mooi gebaar."

De eerste stapjes

Rept U werd op de avond van maandag 15 oktober 1870 opgericht in de gelagkamer van J. Boersma in Uitwellingerga. Na jaren erover te hebben gesproken, nam een groepje mannen het besluit. Met een club kon je wedstrijden organiseren. ,,De wedstrijden waren destijds niet alleen ter vermaak, maar schippers en boerenarbeiders die het 's winters moeilijk hadden konden er geldprijzen mee winnen", vertelt Van der Meer. Een club zorgde ervoor dat alles ordelijk verliep. Want het wilde destijds nog wel eens uit de hand lopen op het ijs, met drank en schaatsers in ondergoed, tot afschuw van de kerk. Hoe de club op de naam Rept U is gekomen, weten de voorzitters niet. ,,Bij het uitroepen van de eerste wedstrijd in 1870 was er nog geen naam", weet Bouwhuis. ,,Vijf jaar later stond bij een aankondiging in de Leeuwarder Courant voor het eerst Rept U vermeld."

Verhuizingen

De huidige locatie tussen de Nije Dyk en de Sjaerdawei is de derde eigen baan. Na bijna zestig jaar op diepe weilanden werd in 1931 de eerste in gebruik genomen. Goed te onderhouden en veilig voor kinderen. Het bestuur aarzelde geen moment toen Pieter Thewis Hettinga een stuk land aan de Brêgesleat beschikbaar stelde, blijkt uit de notulen: 'Grijpt die kans!' Door de komst van nieuwbouwwoningen verhuisde de club in de zeventiger jaren naar de Eastwei. Bijkomend voordeel van de tweede locatie: minder last van de gure oostenwind. De uitbreidingsplannen van de nabijgelegen jachthaven maakten een nieuwe verhuizing in 1992 noodzakelijk. ,,De huidige plek is uiteindelijk de mooiste locatie", vindt Bouwhuis. ,,De baan ligt hier centraal tussen beide dorpen en is goed zichtbaar vanaf de weg. Daarnaast zijn er goede voorzieningen in de buurt, hebben we een mooie kantine en is er vanaf 2010 professionele sportverlichting."

Vijf centimeter

Het land van 200 bij 100 meter wordt sinds 1992 altijd in november onder water gezet door keurmeester Ane de Jong. ,,Het is een traditie dat Ane mij tijdens het biljarten erop attendeert", vertelt Van der Meer. ,,Ik bel dan mede-bestuurslid Hans Bangma. Hij maait alle 'rusken' en het hoge gras weg, waarna ik akkoord geef. Het onder laten lopen duurt ongeveer vijf dagen. Een week voor de jaarvergadering is het klaar."

Een genietmomentje voor Kuindersma. ,,Het is een prachtig gezicht als het maanlicht erop schijnt", zegt ze terwijl ze foto's ervan op haar telefoon laat zien. Wanneer het gaat vriezen, begint het bij haar helemaal kriebelen. ,,IJskoorts! Dan stuur ik gelijk berichtjes naar andere leden in de WhatsApp-ijsbaangroep."

Meestal duurt het dan niet lang voordat het ijs wordt gemeten. Van der Meer: ,,Altijd 's ochtends om 10.00 uur - koffietijd - door twee of drie bestuursleden. Bij vijf of zes centimeter kan het voor de jeugd; voor ook volwassenen zijn minimaal acht noodzakelijk. We moeten tegenwoordig meteen in actie komen om de zes meter brede baan te maken. De winters zijn nu een stuk korter dan vroeger. Afgelopen jaar waren we bijvoorbeeld maar een middag open."

Wordt de baan uiteindelijk vrijgegeven, dan hijst het bestuur de vlag en wordt basisschool It Harspit door Kuindersma op de hoogte gesteld. ,,Want het schoolschaatsen staat bij ons voorop. Bij een winter zonder ijs gaan we met de bovenbouw naar Flevonice, zodat de kinderen kunnen blijven schaatsen."

Oude tijden herleven?

Wanneer Koning Winter een goede bui heeft, komt iedereen in Top en Twel in beweging. Rept U heeft altijd kunnen bogen op een groot aantal enthousiaste vrijwilligers uit beide dorpen: keurmeesters, sneeuwruimers, bemanning voor de koek en zopie, geldschieters en materiaalverstrekkers. Van der Meer: ,,De familie Atsma bijvoorbeeld. En zo zijn er nog talloze dorpsgenoten die altijd voor ons klaar staan.”

Veel kleurrijke figuren hebben met de jaren hun bijdrage geleverd. Neem Melis Walsweer (het langst zittende bestuurslid) en Kees 'Tintsje' Wijnja, die trakteerde op poeiermolke en koeke. Ook Kees' vrouw Jel is met haar continu beslagen bril en zonder tand voor in het bovengebit onvergetelijk. Dat geldt ook voor gevreesde starters Willem Kuiper (met het einde van een sigaar in de mond) en Fetze Teppema met zijn jachtgeweer (dat schaatsers in de starthouding deed verlammen).

In de afgelopen anderhalve eeuw waren er ook talrijke mooie evenementen. Schilderachtige taferelen zoals het spekride (in ondergoed en met sokken op de houtjes strijden voor het grootste stuk spek), het piksjitten en belslydjeien met fraai opgetuigde paarden. Komen ze ooit nog eens terug? Gastspreker Piet Paulusma voorspelde tijdens zijn Rept U-spreekbeurt in 2005 van niet. Kuindersma: ,,We blijven positief. Een strenge winter komt per jaar dichterbij. We hebben net onze dijken lekvrij gemaakt, de draaiboeken liggen klaar. Met een druk op de knop zijn de lichtmasten aan."

Casper Ferwerda.