STOPPELS

Burgemeester kiezen?

We hebben de verkiezingen weer gehad, de Tweede Kamer en de gemeenteraden. Kunnen we weer opgelucht ademhalen en “back to business as usual”. Of toch niet? Er wacht nog de procedure voor de nieuwe burgemeester. Rijst toch weer de vraag “waarom kiezen we de leden van Tweede Kamer, de Provinciale Staten en de gemeenteraden en waarom niet de burgemeester? Of, in dat licht, de Commissaris van de Koning?” Dat is nu wel eenmaal zo vastgelegd door Thorbecke in de grondwet van 1848(!), maar is dat nog steeds relevant?

Nederland is bijna het enige land ter wereld dat de burgemeester niet kiest maar door de Koning laat benoemen. Vreemd! Uiteraard wel op voordracht van de CdK, die dat weer heeft uit een voordracht van de gemeenteraad die dat weer heeft van een voordracht van kandidaten door, jawel, de CdK. U voelt het al, dit past misschien wel niet meer zo goed in de huidige tijdgeest.

Daarom heeft de Tweede Kamer zich hierover gebogen en in 2013 een wetsvoorstel (D66) aangenomen dat moet leiden tot een gekozen burgemeester. Daarna bleef het lang stil. Echter nu wordt daar toch werk van gemaakt. Het is het enige kroonjuweel dat D66 mocht houden in de nieuwe coalitie. Dit jaar nog zal het wetsvoorstel naar de Eerste Kamer gaan en naar alle waarschijnlijkheid worden aangenomen.

Maar dan? Wordt het een schijnconstructie waarbij alleen de gemeenteraad kiest? Of een directe verkiezing door de bevolking? Dat laatste zou uiteraard moeten. Maar daar zijn de burgemeesters (en CdK’s) niet blij mee. Uit een enquête in 2013 bleek dat maar 10 procent van de burgemeesters vòòr was. Begrijpelijk, het tast de beschermde positie van het burgemeesterschap aan. Dat lijkt niet heel leuk. Maar, laten we wel zijn, de burgemeester lijkt dan wel de baas, maar is het niet. Buiten “Orde en Veiligheid” heeft hij wettelijk weinig of geen bevoegdheden. Als we een burgemeester gaan kiezen horen daar dan ook echte bevoegdheden én verantwoordelijkheden bij. Dan moet hij ook de “Captain” kunnen zijn op het schip van de gemeente.

Wij staan hier voor de “keuze” van een nieuwe burgemeester. Het zou mooi zijn als de gemeenteraad het initiatief zou nemen om de burgers van onze gemeente een burgemeester te laten kiezen. Is vernieuwend maar ook weer niet helemaal nieuw. Leiden koos in 2003 al een burgemeester. Henry Lenferink werd gekozen met een meerderheid van 78 procent! Hij had echt mandaat van zijn kiezers. En moest dat waarmaken. En hij deed dat. Weliswaar moest zijn verkiezing door de Minister ( i.c. de Kroon) worden gefiatteerd (Grondwet) maar dat was een formaliteit.

Hoe mooi zou het zijn als de gemeenteraad ons in de komende maanden 3 kandidaten zou voorleggen om uit te kiezen? Dat is dan transparant. Het proces speelt zich nu af achter gesloten deuren, met een z.g. “vertrouwenscommissie” bestaande uit raadsleden die in het geheim opereren. Past dat nog in deze tijd?

De gemeente plaatste recent een enquète in deze krant om burgers mee te laten denken. 835 burgers reageerden; 2 procent. De commissie meldde verheugd dat zij de reacties ging meenemen in de procedure. Dat is natuurlijk schijndemocratie. Zo moet het niet.

Wij zijn voortgekomen uit pioniers en volgens onze Polder PR hebben we die geest nog steeds in ons. Dus gemeenteraad……..wat let u?

Peter N. Blauw