Architect Nynke-Rixt Jukema ‘Fair trade is mooi, consuminderen is beter’

FRIESLAND - Fair trade staat voor eerlijke handel met respect voor mens en milieu. Daar zegt niemand nee tegen, maar we hebben behoefte aan volmondig JA! Fryslân heeft de ambitie uitgesproken om in 2015 de eerste Fairtrade Provincie zijn. Daar kunnen wij als Friezen allemaal een bijdrage aan leveren. Ter inspiratie interviewt Centrum Tûmba deze zomer bekende Friezen over hun inspanningen voor een betere wereld. Deze week: architect Nynke-Rixt Jukema.

Op haar kantoor in de Blokhuispoort in Leeuwarden serveert ze een kopje fair trade thee. ‘Als ik de keuze heb, koop ik producten waarvan ik zeker weet dat ze eerlijk zijn. Maar uitbuiting in goedkope productielanden en milieubelasting zijn vooral een gevolg van onze westerse consumeer- en wegwerpcultuur. Daarom vind ik het veel belangrijker om na te denken over wat we kunnen nalaten dan over wat we kunnen kopen. Ledverlichting is een goed voorbeeld van hoe een prachtig duurzaam initiatief toch averechts kan werken. Want hoe goedkoper de ledlampen worden, hoe meer verlichting we toepassen. Als het zogenaamd verantwoord is, hoeven we blijkbaar niet meer spaarzaam te zijn. ‘Met zo’n instelling verandert de wereld nooit’, stelt Nynke-Rixt. ‘Echte duurzaamheid betekent een stap terug doen. De was ophangen in plaats van in een droger te gooien, vaker de trein nemen of carpoolen en niet meteen naar Ikea rennen als je een kast nodig hebt. Kijk eerst eens op zolder, bij de kringloopwinkel of op Marktplaats. En hebben we echt elk jaar een nieuw mobieltje en een andere garderobe nodig? Als we nu stoppen met produceren, kunnen we volgens mij nog minstens tientallen jaren vooruit, zoveel spullen zijn er op de wereld. Ik realiseer me dat het ook werkverschaffing is, maar we draaien onszelf vast als we maar blijven produceren en consumeren in deze extreme mate.’ De jonge architect (33 jaar) probeert zoveel mogelijk duurzame keuzes te maken. ‘Wij hebben bewust een oud huis gekocht en opgeknapt met oude bouwmaterialen. Een groot deel van ons interieur is tweedehands. We nemen de trein of fiets waar het kan, hebben een eigen kruidentuin en gebruiken zoveel mogelijk streekproducten. En als het van ver komt, kiezen we fair trade, als het voorhanden is. Bij de Wereldwinkel koop ik graag cadeautjes. Als ik zelf iets nodig heb, onderzoek ik eerst of ik het kan (laten) maken. Dat vind ik ook fair trade, dat je zoveel mogelijk zelfvoorzienend bent en gebruikmaakt van ambachten uit je naaste omgeving. Verder ben ik zuinig op mijn spullen en gebruik ik ze totdat ze echt op zijn. Aan trends en mode hoef ik helemaal niet mee te doen.’ In haar werk staat hergebruik ook centraal. ‘Van materiaal, maar ook van panden. Juist de kaders van het bestaande maken creatief en waarom nieuw bouwen als er zoveel leeg staat? Als Fryslân graag een Fairtrade Provincie wil worden, dan vind ik: maak bewuste keuzes. Fair trade hagelslag of thee in de kantine is mooi, maar als we enerzijds zonnecollectoren en windmolens willen neerzetten terwijl we anderzijds naar gas blijven boren en we door de bodemdaling meer energie verbruiken voor bemaling, daar vraag ik me wel eens af: wat wil de provincie nu precies? En dat geldt voor ons allemaal. Begin maar heel dichtbij met respect voor mens en milieu: wees kritisch over je eigen gedrag. Dan volgen eerlijke handel en duurzaamheid vanzelf.’