COLUMN | Lânskip, Erfskip, Mienskip, hoe mooi is dat?

Ongevraagd een Deltaplan met een nieuwe spoorlijn en 50.000 woningen extra in Fryslân? ‘Jou ús de romte’, roept commissaris van de koning Arno Brok. Maar dít dan? De Randstad afhelpen van woonverstikking, de krimp oplossen, meer toerisme hier? Vijftien minuten eerder in de Randstad? Spreiding van zorgen van de Randstad naar hier? Kijk eens Den Haag, mooi aanbod hé?

Ook Arcadia. Utopisch landschap vol huizen en een flitstrein. Het Rijk betaalt de Flevolijn in ruil voor onze medewerking wat ellende van dáár op te lossen. Hectares vruchtbare weilanden inleveren. Forenzen die hier alleen slapen. Hoe mooi?

Inpassen die Flevolijn in het landschap? Inpassen die 50.000 woningen? Geen probleem (?). Leeuwarden, Heerenveen en Drachten kunnen hun bouwgronden aankopen als de verdeling van het woningquotum nu snel even beklonken wordt. Mooi?

Tjeenk Willink zal het al weten, en het staat in een te maken dun regeerakkoord. Geen gemiezemuis over: wie dit wil, hoe, wat en waar? Nee, een paar krachtige zinnen. ‘Regio-inschakeling voor ontlasting van het Westen, een duurzame toekomst voor ruimtelijke ontwikkeling, bouwen, duurzaamheid en transport.’ Kan mooi?

Een paar ambitieuze bestuurders willen wat. Dus. Eerlijk is eerlijk, Zuidwest Fryslân blijft bij eerdere plannen -2500 woningen- het dekt de behoefte. Maar die andere drie kijken over de horizon heen, met lege luchten, krimpende dorpen, smalle wegen. Ze gaan Fryslân verbouwen, een ander gezicht geven. Mooi?

Hatseflats, hier is ons plan Den Haag. We name it: ‘Deltaplan’. Een plan dóór en vóór de komende Randstedeling. Een plan gebaseerd op raadpleging, de wil van de burgers in Fryslân. Op overleg met provincie, gemeenten, koepelorganisaties. Op overleg met landschapsarchitecten, deskundigen ruimtelijke ordening, wie niet? En gij geleuft het? Mooi!

Gedeputeerden Avine Fokkens en Sander de Rouwe lyrisch. Ze kregen nog een ‘alternatief’. Jakkes, wilden maatwerk. Realiteit met een plan met sparing van het landschapsensemble. Geen oogpijn van een spoorbaan. Een plan wat aandrong op bescheidenheid en géén kopieerwerk uit de Randstad. Daar werden aantallen van 25.000 woningen genoemd, mét nadrukkelijke aandacht voor bouwen in de dorpen en diversiteit in opdrachten. Mooi toch?

Alternatief: Voor 100 dorpen een 30-tal woningen bouwen. 3000. Voor 50 kerndorpen ook nog een soort kleinschalig bejaardencomplex plus 20 woningen. Weer 3000. Voor vervanging van verouderde woningen in steden (‘inbreiden’) zo’n 12000 woningen. Voor alleenstaanden ( jong en oud) 4000. Divers 3000. Inclusieve verdeling met die 3 steden en dorpen. Kregen toch al budget. Mooi genoeg, toch?

Denk na. Dát plan zou juist wel kunnen en was voor alles beter. Dat zouden de ‘ambitieuzen’ toch ook kunnen begrijpen? Hen carte blanche geven zou ruzies geven? Je kunt zo ook aansluiten op wat Fryslân kenmerkt. Aansluiten op schaal, historie, kenmerkende bouwwijzen van de verschillende dorps- en stadsstructuren in de Greidhoeke, de Bouwhoek, de Wâlden, de Stellingwerven. En die Fryske architecten in heel Fryslân, al die aannemers in die dorpen zouden er van meeprofiteren. Niet alleen ‘de grote jongens’. Dat zou mooi zijn!!

Mooie 058-brochure: ‘Bouwstenen voor het Deltaplan’. Maar eerst maar eens passen op Lânskip, Erfskip en Mienskip… die er al is.

Joute de Graaf.