Leo Heerkens bundelt de schoonheden van Sneek in 'Natuurlijk Sneek, een groene stad'

SNEEK Wat zou de Stationsstraat zijn zonder de linden en paardenkastanjes? En wat houd je over als je de platanen in de Jachthavenstraat weghaalt? Heel weinig, vindt groenliefhebber Leo Heerkens. De natuur kleurt de stad. In 'Natuurlijk Sneek' beschrijft hij de bomen, planten en dieren in alle wijken en parken.

Vier jaar geleden bij het Spoordok kwam ineens het besef, vertelt Heerkens. ,,Tijdens mijn dagelijkse wandeling ontdekte ik er een stukje natuur dat ik nog niet kende. Wat is Sneek toch ook prachtig, dacht ik. De stad is verrassend groen. Vooral van de vele bomen in Sneek ben ik onder de indruk."

Op pad

Heerkens kocht een nieuwe spiegelreflexcamera en ging op een fotografiecursus om al zijn ontdekkingen goed vast te kunnen leggen. Vanaf zaterdag is het resultaat van de stadsexpedities te koop bij Boekhandel Van der Velde in Sneek. Heerkens beschrijft in 225 pagina's de Sneker stadsnatuur in alle seizoenen. Met ruim vierhonderd foto's is 'Natuurlijk Sneek' rijk geïllustreerd. ,,Ik heb gekeken naar het vele groen in de wijken en de talrijke parken, maar probeerde ook oog te houden voor gewone straten en de talloze onbekende interessante plekjes. "

Bij een twintigtal kiekjes is het aan de lezer om te raden waar hij is genomen. Een stimulans om de mooie plek zelf te bezoeken. ,,Het boek moet dan ook vooral uitnodigen om zelf op pad te gaan. Het bevat zeven wandelingen van vijf tot tien kilometer. Ze beginnen bij het treinstation of het Rasterhoffpark. Je komt door alle wijken en parken. Onderweg zul je merken hoe gevarieerd de natuur in Sneek is."

De stenigste stad

De voormalige onderwijsbegeleider vanuit het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderwijsbegeleiding (GCO) in Friesland raakte na zijn pensioen in 2002 aan de wandel. De liefde voor de natuur zat er al vroeg in. Voor biologie had hij op school een tien. ,,Maar ik was ook goed in geschiedenis. Na mijn pensioen ging ik aan de Open Universiteit in Groningen culturele wetenschappen studeren. Ik wilde graag iets doen met de historie van Sneek, maar in de bibliotheek zag ik dat er al veel over geschreven is. Ik ontdekte echter nog een ander boek: Making Urban Nature, over de natuur in wereldsteden. De stad kan een heel diverse en dynamisch leefgebied zijn voor planten en dieren. Ik raakte er enorm door geïnspireerd."

De historicus in Heerkens opent zijn boek met de ontwikkeling die Sneek vanaf de zeventiende eeuw heeft doorgemaakt. ,,We waren aanvankelijk de stenigste stad van Friesland. Binnen de stadswallen werd het helemaal volgebouwd. In 1843 moest een bos plaatsmaken voor de Lemmerweg met aan weerskanten een nieuwe wijk. De naam Boschplein herinnert er nog aan." Maar daarna besefte de gemeente dat het groener moest. In 1898 werd het Wilhelminapark aangelegd. Rond 1920 kwam de toenmalige stadsarchitect Jan de Kok met revolutionaire ideeën over plantsoenen, parken en tuinen. ,,Helaas gooide de crisis van de jaren dertig roet in het eten. Slechts tien procent van zijn plannen werd gerealiseerd, onder andere in de wijk Tuindorp - geen toevallige naam dus. Na de Tweede Wereldoorlog nam de aandacht voor groen in de wijken weer toe dankzij tuinarchitecten als Piet Oudolf."

Groene ambities

Bij het kuieren had Heerkens naast een notitieboekje altijd de gids Stadsflora van de Lage Landen van Ton Denters op zak. ,,Ik bezat de nodige basiskennis en wilde mij graag verdiepen. Dankzij stadsecoloog Douwe de Groot en de website van de gemeente kwam ik ook veel te weten. Zo heb ik kaartjes van wijken en parken kunnen maken." Wethouder Erik Faber van ruimtelijke ontwikkeling reageerde zeer enthousiast toen hij vorig jaar hoorde over de komst van het boek. De gemeente, waar drieduizend van de in totaal ruim vijftigduizend bomen extra wordt beschermd, heeft dan ook grote ambities als het gaat om natuur en milieu, weet Heerkens. ,,Van energieneutraal wonen tot meer elektrische oplaadpunten voor auto's. Kijk naar de wijk Harinxmaland. Sneek is op de goede weg. Ook het maaibeleid is bijvoorbeeld flink verbeterd. Bermen worden nu gefaseerd bijgehouden, vaak na het bloeiseizoen, om de biodiversiteit te vergroten. Dit mede door de goede samenwerking met onder meer het Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid, de vereniging Groei en Bloei, Vogelwacht Sneek en de Friese Milieu Federatie."

Aanpassen

De mens heeft zich volgens Heerkens lange tijd boven de natuur gesteld en veel stukgemaakt. ,,We beseffen steeds meer dat het buitenleven in gevaar is. Zeker nu in coronatijd. We zijn de natuur gaan herwaarderen. Zo hoorde ik onlangs over een mevrouw in de Sneker binnenstad die bij het thuiswerken haar balkon een nieuwe impuls heeft gegeven. Normaal stonden bij haar de bloemen te verpieteren, nu is het een lustoord." Tuinieren op kleine schaal ziet Heerkens overigens steeds vaker. ,,In oudere wijken zoals de Noorderhoek zijn de tuinen meestal niet groot, toch maken mensen er wat moois van. Ondertussen passen de planten en dieren zich juist aan de stad aan. Een merel gaat luider zingen om boven het stadslawaai uit te komen, je ziet meer zwanen en de kauw is niet meer bang voor mensen. Gelukkig helpen wij ze een handje. De gemeente bouwt onderkomens voor vleermuizen, die niet meer in spouwmuren kunnen omdat alles wordt dichtgemaakt. In onder meer Pasveer vind je zwaluwtillen op palen."

Heerkens verhuisde vorig jaar terug naar Noord-Brabant, zijn geboortegrond. Hij heeft vijftig jaar in Friesland gewoond, waarvan dertig in Sneek. ,,Met het boek neem ik afscheid van de stad. Ik mis Sneek nog elke dag. Het is zo verrassend mooi. Neem De Fok. Wie kent dit parkje nou? Velen niet, vermoed ik. Ik heb het uitgebreid beschreven. Ik hoop dat nog meer mensen gaan ontdekken hoe prachtig Sneek is."

Het eerste exemplaar van 'Natuurlijk Sneek, een groene stad' wordt zaterdag bij Boekhandel Van der Velde overhandigd aan wethouder Erik Faber. In verband met de coronamaatregelen is er tijdens de korte presentatie van tien minuten geen ruimte voor publiek.