COLUMN | Rokjesdag

Het is een mooie lentedag. De zon straalt warm aan een strakblauwe lucht. Enkele verdwaalde maagdelijk witte wolken bewegen traag mee op een zuidelijk briesje. Op straat is het drukker dan gewoonlijk. IJssalons doen goede zaken. En dan gebeurt het. Voor wie er oog voor heeft, die ziet in Sneek, Heeg, Woudsend in IJlst, of waar dan ook een opmerkelijk verschijnsel. De broeken van veel dames maken plaats voor luchtiger kleding. Het is rokjesdag!

In de natuur worden we geregeld verrast door verschijnselen die zich gelijktijdig voordoen. Wat te denken van de grote zwermen spreeuwen die adembenemende mooie luchtshows uitvoeren. Of fruitbomen die als bij toverslag gezamenlijk in bloei staan. Of het fenomeen van de vliegende mieren die bij broeierige weersomstandigheden massaal tevoorschijn komen.

Ook menselijk kuddegedrag komt veel voor. Geschreven en ongeschreven regels bepalen ons gedrag. Ze zijn ingekleurd door vroegere ervaringen, opvoeding, geloof, politiek, beroep, vrienden, enzovoort. Regels zijn normerend voor de vele keuzes die we maken, want ‘zo hoort het en moet het, en dus doen we het’. Enkele voorbeelden. Bij de laatste verkiezingen was, ondanks onze individuele keuzes in het stemhokje, in de uitslagen een duidelijk landelijke trend te zien. Overal wonnen de VVD en D66 en verloor het CDA. Tegenwoordig Is het heel gewoon om altijd mobiel bereikbaar te zijn, omdat het zo hoort? Test: laat je smartphone maar eens een dagje thuis en ervaar hoe dat voelt. En tenslotte, hoeveel mensen zijn gaan roken, sporten, studeren of trouwen omdat hun vrienden dat deden? Kortom, mensen zijn sociale wezens die willen meedoen en erbij horen. Uiteraard zo gewoon mogelijk.

Vorige week voltrok zich de wonderlijke metamorfose van rokjesdag. Het was wijlen Martin Bril die dit verschijnsel in 1996 voor het eerst in een column beschreef en daarmee zo bekend maakte, dat het zelfs in Van Dale’s woordenboek werd opgenomen. Het meest opvallende kenmerk is dat individuele keuzes, eigenlijk helemaal niet zo individueel blijken te zijn. Het lijkt alsof veel vrouwen op rokjesdag heimelijk een afspraak maken over hun kledingkeuze. Maar dat klopt natuurlijk niet. Veel aannemelijker is dat het een traditie is op basis van een oeroude onbewuste verbondenheid met de natuur: afscheid van de winterkou en een symbolisch welkom aan de (eerste) warme lentedag. Maar of dit echt klopt, dat weet niemand.

Harrie Dijkstra.