'Gloriejaren voorbij, gemeente moet met markt overleggen'

SNEEK Jarenlang galmde de stem van bloemenkoopman Theo Ruis over het Grootzand. Tot de zomer van 2018 prees hij aan de gracht zijn boeketten en kamerplanten aan. Dat de straathandel in de Sneker binnenstad achteruit holt, doet hem pijn. ,,Dit kan zo niet langer!" Wethouder Bauke Dam sluit zich bij de woorden van Ruis aan. ,,Want de markt zorgt voor een levendige en aantrekkelijke binnenstad." 

,,Dinsdag om half zeven 's ochtends groente en fruit kopen bij Piet Swier; wie kan het zich nog voorstellen", vraagt Ruis zich hardop af. ,,De klanten stonden in rijen voor zijn kraam."

De opkomst van de supermarkt veranderde alles. ,,Poiesz was een van de eersten met een winkel aan het Grootzand, op de hoek van de Lange Pijpsteeg. Dankzij acties met de andere koopmannen wisten we het aantal klanten stabiel te houden."

Maar dat er weinig over is van de Sneker markt op dinsdag en zaterdag komt volgens Ruis mede door de gemeente. Hij vindt, net als de marktkooplui die hij regelmatig spreekt, dat er teveel geluisterd is naar de horeca. Door de restaurants aan het Grootzand meer ruimte te geven voor terrassen, is de markt veranderd in een gatenkaas. ,,Ik ben er altijd tegen geweest. Het is de doodsteek. De kramen vormen geen geheel meer. De sfeer is weg."

Ruis snapt dat de horeca in de zomer naar buiten wil. ,,Maar de rest van het jaar is het guur op het Grootzand. Niemand gaat er zitten. Sneek is geen Spanje. Kramen kregen ook wisselende plekken toebedeeld. Je ziet nu de gevolgen. Volgens de gemeente maken de terrassen de stad levendig, maar het is nog nooit zo doods geweest."

Wethouder Dam benadrukt dat de gemeente niet alleen naar de horeca kijkt, maar er aandacht is voor alle ondernemers. Ook de marktkooplieden. Hij wijst op de impact van de coronamaatregelen. ,,Sinds die zijn ingevoerd, is het marktaanbod helaas teruggelopen. Zeker nu de kramen met niet-noodzakelijke producten er niet mogen staan."

De tijdelijke verplaatsing van een aantal kramen in verband met corona is volgens hem in goed overleg met de marktkooplieden gegaan. ,,Er waren opties voor een totale verplaatsing, maar een gedeeltelijke genoot de voorkeur bij de meeste kooplieden." Daarnaast is het Grootzand met de jaren gaan knellen, zegt de CDA-wethouder. ,,Het is deels een smalle straat en de wagens van de kooplieden zijn vaak groter dan de kramen van vroeger. We kunnen ze steeds moeilijker een plek geven." Vooral bij de dagmarkt op zaterdag zou het rond 17.00 uur dringen geblazen zijn. ,,De wagens moeten dan door de binnenstad, ook als zomers de terrassen vol zitten en de winkels nog open zijn. Dit kan onveilige situaties opleveren."

Ruis stond van 1975 tot en met 2018 op de zaterdagmarkt. Eerst bij Brandsma Bloemen. Het verkopen van tulpen en cyclamen voldeed hem zo, dat hij de kraam in 1982 overnam. Doordat de omzet terugliep, ging hij vanaf 1998 ook in Poiesz-filialen zijn groene waren verkopen. ,,Ik ga graag met mensen om. Even een praatje maken en horen wat er speelt. Ik leerde zo de mens achter de klant kennen. Hier genoot ik ontzettend van. Anders had ik het ook niet zo lang vol gehouden."

Het contact met de klant is minder geworden op de markt, constateert Ruis. ,,Tegenwoordig staat de verkoop voorop. Het is zakelijker." Hij denkt dat de verbrokkeling van de markt ook niet bijdraagt aan de saamhorigheid onder de kooplieden. ,,Er was vroeger altijd wat te beleven. Reuring. De markt was gezellig. En je kwam toen altijd met je kraam, ook bij slecht weer. Je wist dat er mensen op je stonden te wachten."

Het wordt nooit meer zoals vroeger, realiseert Ruis zich. ,,De gloriejaren, van 1980 tot 1995, komen niet terug. Maar je kunt de markt nog steeds interessant maken, wat nieuwe kooplieden trekt. In Heerenveen, met een lange rij kramen, kan het wel. Zo denk ik dat we in Sneek meer kleinere kramen moeten hebben."

In 'zijn tijd' zat de gemeente wel met de kooplieden om tafel, maar werd er volgens Ruis niet altijd geluisterd. ,,Een toekomstig overleg moet goed gebeuren. Leg niet alles op en ga niet eerst de winkeliersvereniging raadplegen."

Dam ziet dat er nu actie nodig is. ,,In overleg met de marktkooplieden kijkt de gemeente naar een definitieve verplaatsing. Uit meerdere evaluaties bleek dit de enige optie om weer een kwalitatief goede markt te realiseren. Hoewel de meningen onder de kooplieden verschillen, staan de meesten hiervoor open." Hij bekijkt nu de plekken die de kooplieden als mogelijke optie hebben aangegeven. ,,Binnenkort organiseren we een bijeenkomst met hen en de ondernemers om de eerste stappen te zetten." Dam laat weten dat er met betrekking tot Bolsward ook een verplaatsing aan de orde is vanwege ruimtegebrek en werkzaamheden aan een brug. Het ruimteprobleem als bij het Grootzand zou bij andere markten in de gemeente niet spelen. ,,Dat zijn allemaal ochtendmarkten, in tegenstelling tot Sneek."

Casper Ferwerda.