COLUMN | It paad werom

Pieter Wilkes zong, met deze titel, een gevoelig lied over zijn geboortedorp. En waarom raakt het lied velen, van Abbega tot Zurich? In je dorp groeide je op, beleefde er veel. Inderdaad, je bent misschien ook uitgezwermd naar andere plekken op deze aardkloot. Maar de herinneringen aan je dorp blijven je bij. Zo gaat het mij. Zelfs sterker wordend de laatste jaren. Dat komt natuurlijk omdat ik besef dat ik ‘de measte ierappels wol iten ha…’

Als ik nog eens in ‘mijn’ dorp kom zie ik dat er veel van ‘toen’ verdwenen is. Maar de gedachten aan je dorp blijven binden. Ik speelde daar in het vrije veld, trok er met de pols op uit, ging naar de zeedijk, zwom in de Waddenzee, scharrelde bij sloten en vaarten, luisterde naar orgelspel en muziekkorpsen, hoste mee bij feesten, ging naar school, kreeg soms straf, kampte met ziekten en zwakte, had veel angsten en vreugden, had verlangens beroemd te worden in de sport, als schrijver, als acteur, als architect. Hielp heit op het aardappelveld, in de bieten. Ging beseffen dat er verschillende sociale klassen waren. Moest ‘sútelje’ bij de bakker om ook geld binnen te brengen in ons arbeidersgezin. Kon naar het lyceum maar moest een vak leren… Ging naar de ambachtsschool en timmerde 3 jaar (wat een eerlijk vak). Leerde er ook keatsen, reedriden en beminnen. Ternaard, myn doarp do bist fan my. Ik zong het bij een reünie.

Het verhaal van toen kreeg een vervolg elders. Naar nog meer realiteit in werk- en levensperspectief. Ik werd bouwkundig tekenaar bij een gemeente en architectenbureaus. Leraar Bouwkunde. Ik ga er later nog wel eens wat over schrijven. Ach ja, allemaal plussen en minnen. Mijn verhaal… jouw verhaal?

Grote steden bezocht ik, tot buiten Europa. Het werd een levensreis met vallen en opstaan. Letterlijk. Nu is het ‘gereis’ bijna voorbij. Nergens vond ik ‘myn doarp’ terug. Dat ‘nearzich doarpke op ‘e klaai’, het blijft me bij. De verhalen vervagen, maar komen ook terug. Als ik me er op concentreer. Als ik geluksmomenten terug wil pakken van toen.. Maar bittere ervaringen sluipen ook mee.

Kunstenaars kunnen in een lied, een schilderij, een beeld die 'aangeraaktheid' krachtig vatten. Daar ben ik achter gekomen. Daarom kan ik tranen voelen opwellen als ik dit soort ervaringen krijg bij lezen, luisteren en kijken. Ik wil het vangen en bewaren. Maar dat kan beperkt.

‘De ein fan elke reis is it paad werom…’ Het pad van succes, gevat in maatschappelijk-economische termen, is een plat pad… als je niét beseft dat de liefde, trouw, geborgenheid, verbondenheid- gedachten, óók hun wortels hebben in waar de reis begon.

De stilte van het kerkhof zoeken we niet graag. Toch ontkomen we er niet aan. Koester dan nú het leven nog maar, hou ik me zelf voor bij het schrijven van deze column, met de vreugden van deze dag. Proef de rijke inhoud ook maar eens van Piter zijn lied op youtube. Want jij hebt natuurlijk ook zoete herinneringen aan ‘vroeger’. Het leek mij goed dit met jou te delen.

Joute de Graaf.