Kunst in tijden van corona

Kunst Academie Friesland leverde dit jaar 29 afgestudeerde kunstenaars af. In dit artikel drie van hen uitgelicht, allen uit Súdwest-Fryslân.

Anneke Panstra (Uitwellingerga)

,,Ik was als kind al heel creatief. Breien, handwerken, tekenen. Op latere leeftijd deed ik een cursus schilderen bij Gerrit Terpstra in het Atrium in Sneek. Ik schilderde zelf al, maar ik miste een goede basis. Zo’n zes jaar geleden hebben wij ons huis vertimmerd en we pakten toen ook de glas in lood ramen aan. Ik wilde dit zelf leren en deed daarom een cursus in Kimswerd. Uiteindelijk exposeerde ik met glas bij ‘Sis it mar’ in Sneek. Via via kwam ik op het pad van Kunst Academie Friesland, een vijfjarige opleiding in deeltijd. Een eyeopener. Ik vond het meteen geweldig. Een avond per week kregen we een vakopleiding, daarnaast kon je een ander vak kiezen, zoals beeldhouwen of schilderen. Door de opleiding heen moest je verschillende vraagstellingen inleveren en had je presentaties.

Uiteindelijk leverde je het laatste jaar een scriptie in en een eindopdracht. Ik koos een thema dat dichtbij mezelf ligt: ‘door kleur gevormd’, ik ben kleurenblind, net als mijn kinderen, mijn man niet. Hiervoor koos ik de drie primaire kleuren omdat deze kleuren voor mij duidelijk te zien zijn. De kleur blauw, en daarmee ook zijn vorm, staat voor mij voor stevigheid, standvastigheid, iets waar je op kan bouwen. Een stevig betrouwbaar blauw is de basis voor rood. Rood staat voor mij voor vrouwelijkheid, geborgenheid, veiligheid en warmte. Zijn de kleurvormen blauw en rood in evenwicht dan tillen zij het nieuwsgierige geel de hoogte in, waar het kan groeien en zich ontplooien in vrijheid. Het kunstwerk op de foto bestaat uit glas, vilt en papier-maché.

Maar ik ben bijvoorbeeld ook bezig met beton gieten en met hout schilderen. Ik onderzoek wat het beste bij mij past. De afwisseling is het leukst. De opleiding heeft mij – naast veel technieken en inzicht in kunst – met name geleerd dat de weg ergens naartoe het voornaamste is. Daar beleef je het meeste plezier aan. Dat je dingen uitzoekt en verzamelt. Het gaat niet echt om het eindproduct. Het contact met medestudenten was heel mooi en waardevol. Door corona zijn we zo raar uit elkaar gegaan, ik mis het heel erg. En helaas kan onze expositie in het CAV gebouw in Oldeberkoop vanaf 23 oktober ook niet doorgaan. Maar volgend jaar hopelijk wel.

Op dit moment ben ik alweer bezig met een nieuwe cursus, ik volg beeldhouwlessen en schilderen bij het Atrium. Een mooie en inspirerende omgeving waar ik het heel leuk heb.”

Clasina Flapper (Folsgare):

,,Zoals zoveel kunstenaars was ik vroeger een dromer. Ik tekende overal op. ‘Clasina heeft de klok wel horen luiden, maar weet niet waar de klepel hangt’, zei mijn meester. De voorliefde voor tekenen zat er dus al jong in. Op latere leeftijd volgde ik een beeldhouwopleiding bij Herma Bovenkerk in Koudum. Ik hield me toen vooral bezig met klei en was. Ook maakte ik portretten van mensen met het Down Syndroom. Op mijn werk als activiteitenbegeleidster van talentvolle mensen met een hulpvraag tekende en schilderde ik ook veel.

Op een gegeven moment kwam ik in contact met Doet Boersma, directeur van Kunst Academie Friesland, zij kwam met een deeltijdopleiding. En toen begon het te kriebelen bij mij. Vijf jaar lang volgde ik met veel plezier de lessen. Zo vond ik Kunstbeschouwing interessant. Ook het praten over en experimenteren met verschillende kunstvormen sprak mij erg aan. Ik kwam erachter dat ik het werken met foto en film bijvoorbeeld graag deed, maar dat ik het monteren op de computer echt vreselijk vond. In het laatste jaar lag daardoor de focus voor mij op het schilderen. Emotie en sfeer zijn belangrijke elementen in mijn kunst. Ik probeer er gevoel en gelaagdheid in te krijgen zodat er een verhaal of diepere betekenis beleefd kan worden. Bij mijn portretten draait het om karakter, emotie en de innerlijke wereld. Ik schilder laag over laag wat het werk diepte en transparantie geeft. Dit kan een mysterieuze uitstraling veroorzaken, wat de beschouwer de ruimte geeft voor een eigen invulling.

Belangrijke fragmenten worden extra uitgewerkt. Toch blijft het geheel schetsmatig wat het werk een bepaalde vrijheid, beweging en lucht geeft. De mediums die ik gebruik zijn voornamelijk acryl en olieverf. Wanneer het werk het nodig heeft, voeg ik andere materialen toe. Ik neem de ruimte om te experimenteren, wat verrassend uit kan pakken. Kunst heeft bezieling nodig. Het is creëren wat in mij leeft. Zo ontstond bijvoorbeeld het moeder/zoon thema, mijn vader was Indiëganger, en mijn zoon ging naar Australië.

Natuurlijk waren er grote verschillen; oorlog, het tijdsverschil. Maar er waren ook veel overeenkomsten. Op de foto zie je het schilderij ‘susterkes’ in wording. Op deze wijze wil ik in de toekomst graag doorgaan. Daarbij laat ik me verrassen door thema’s die langskomen, ik hoef niet alles van te voren te weten.”

Hiltsje Bloemhof (Tirns)

,,Mijn tekentalent heb ik waarschijnlijk van mijn vader. Die kon goed tekenen, technisch klopte het altijd. Met mijn talent wilde ik graag wat doen, dus deed ik toen ik 20 jaar was toelatingsexamen tot de Kunst Academie in Kampen. Ik was nog erg jong en besloot daarom - ondanks dat ik was toegelaten – om een baan te zoeken. Ik kwam terecht bij een drukkerij. Ook volgde ik diverse cursussen schilderen bij Het Lam in Sneek. Met name olieverf schilderen. Uiteindelijk liep ik vast en zocht ik naar nieuwe mogelijkheden. En die vond ik bij de Kunst Academie Friesland. Ik leerde er onder andere veel breder denken.

Mijn afstudeerthema was Langstme . Dit Friese woord voor verlangen vertegenwoordigt voor mij een bepaald ondefinieerbaar gevoel dat ik altijd ervaar als ik bezig ben met mijn beeldend werk. Voor mij gaat het over Friesland, mijn jeugd op het platteland, de ruimte en de rust. Het is het oneindige landschap. Ik groeide op in Scharnegoutum en zag, al spelende in de weilanden, Sneek liggen. De weilanden ertussen, dat weidse, heerlijk! Maar ook gaat het over het onwezenlijke gevoel wat ik soms ervaar in dit landschap. Een gevoel van buiten de werkelijkheid staan. Dromend, dwalend en zoekend in een surrealistische wereld. In mijn werk gebruik ik diverse technieken. Inkttekeningen, fotografie, film en animatie.

Ook experimenteer ik graag met materialen. Achter de computer ga ik dan weer verder experimenteren. Onder andere in photoshop en met filmbewerking. De combinatie van deze technieken is wat mijn werk raadselachtig en ongrijpbaar maakt. Zoals ook voor mij mijn creativiteit soms ook ongrijpbaar is. Op de Academie deden we veel aan zelfonderzoek. ‘Wat is mijn doel?’ Ook op filosofisch gebied werden we erg gesteund. Hierdoor komt wat ik nu maak veel meer uit mijzelf. Voor de opleiding tekende ik bijvoorbeeld een plaatje of foto na omdat ik het mooi vond. Nu betrek ik mijn eigen leven erin, zo is mijn vader vorig jaar gestorven. Het rouwproces van zijn ziekte (Parkinson) tot zijn sterven vind je terug in mijn werk van het vierde jaar.

Ook betrok ik mijn moeder erin, zij heeft jarenlang in een koor gezongen en daarom gebruikte ik koormuziek van haar in mijn eindwerk. Op filmgebied wil ik mijzelf graag nog verder ontwikkelen, want film vind ik zo gaaf. Ook zou ik graag meer willen exposeren. Hierdoor krijg ik meer bevestiging dat ook andere mensen zien wat ik zie.”

Amanda de Vries.